Kleine aanvulling: als je liever het boek in het Nederlands leest. Geen probleem! Check bijvoorbeeld:
http://www.managementboek.nl/b.....entmihalyi

En ja, ge-inspireerd zijn, is een zalig ding. Iemand met een echt creatieve geest , hoeft denk ik niet zo aan de flow te werken. Die overspoelt je dan gewoon. Ik denk dat het vooral belangrijk is, om elkáár te inspireren. En dat het dááraan nogal eens schort.

Bij ZEN meditatie gaan het niet om het bereiken van een situatie tussen slapen en wakker zijn. Het gaat er juist om om helemaal niets te bereiken. Je probeert om volledig aanwezig te zijn. Het heeft niets te maken met trance, slapen of al dat soort dingen. Er zijn hier veel misverstanden over. Zeker dus geen zintuigen uitzetten. Je neemt alles waar alleen doe je er tijdens de oefening (Zazen) even niets mee.
Door deze oefening kun je bereiken dat je je eigen ego wat minder serieus gaat nemen en deze meer leert waarnemen dan dat je eigen ego met jezelf op de loopt gaat (je kent dat wel dat je b.v. veel piekert en dat dit je dagelijkse gang van zaken soms flink in de weg kan zitten).
Door veel te mediteren en dus dit b.v. ook op het werk te doen leer je dus om volledig in het nu aanwezig te zijn en alles aan te grijpen wat er zich voordoet. Doordat je hoofd minder op hol slaat (piekeren, zorgen maken etc) sta je midden in het leven met alles wat je hebt.
Dit is ook het concept van de non-dualiteit. Het laat zich heel moeilijk uitleggen. Een echte ZEN meester zal dit ook niet uitleggen maar je alleen uitdagen het te leren ervaren. Laat ik het toch proberen: non-dualiteit is ERVAREN dat er geen splitsing meer zit tussen je eigen ego en de wereld om je heen. Je voelt dat je één bent met alles om je heen. Een soort ultieme flow dus. Je danst op het ritme van het leven zonder dat je voortdurend in de weg gezeten wordt door je eigen ego (dus zonder je afgescheiden te voelen). Nogmaals laat het zich moeilijk uitleggen en je kunt het ook alleen leren ervaren door te gaan oefenen.

Zen meditatie gaat om het bereiken van een situatie tussen slapen en wakker zijn. Bij die meditatie zou je je zintuigen uit zetten. Dat lees ik regelmatig in de literatuur. Op de wiki over Zen staat het ook nog expliciet. Ik grijp dat uiteraard ook niet zomaar uit de lucht vandaan.

Je hebt het zelf over meditatie voor/tussen het werk. Maar dat is toch niet helemaal hetzelfde als een tennisser die in flow kan raken tijdens zijn wedstrijd. De meditatie (in CAO) is ook niet gericht om werknemers beter te laten presteren, maar juist om te ontspannen (tegen burn-outs). Leg mij eens uit hoe je denkt dat je door meditatie je werk béter kan doen? Je hebt je lichaam even rust gegeven, maar dan? Wat doet het met je arbeidsprestaties, en voel je dat je (na de meditatie) ineens in flow terecht komt? Want daar gaat het eigenlijk om.

En kan je uitleggen wat jij verstaat onder ‘dualiteit’?

Bij ZEN zet je geen zintuigen uit. Hoe kom je erbij. Je kunt volledig functioneren binnen projecten met alles wat je tegenkomt. Geen non-reactief gedrag!
Als ik directeur zou zijn van een grote firma zou ik juist willen dat al mijn mensen ZEN beoefenden op de werkvloer. Daarom zijn juist meditatie en ZEN cursussen zo hot op dit moment in de zakelijke wereld (er is zelfs een CAO in voorbereiding die werkgevers verplicht om hun medewerkers de mogelijkheid te bieden een half uurtje meditatie uit te kunnen laten voeren zodat ze beter presteren tijdens het werken)

Misschien doel je in je argumentatie op ZEN meditatie (een onderdeel van ZEN wat een oefening is voor het dagelijks leven). Ook hierin sluit je je niet af voor je omgeving maar vanuit het stille zitten laat je alles binnenkomen wat er binnenkomt. Dat is inclusief wat zich van buiten aan dient. In Japan bouwden ze zelfs ZEN kloosters met een meditatieruimte grenzend aan de keuken om de beoefenaars laten te ervaren dat ook deze dagelijkse bijgeluiden horen bij het leven.
Het is juist de oefening om in dat wat je aan het doen bent “jezelf” te vergeten. Dan ervaar je dat je één bent in dat wat je doet. Het wegvallen van de dualiteit. Dat is flow. Dat is ZEN.
Door deze discussie ben ik ook wat gaan googelen op deze twee onderwerpen. Je komt heel vaak sites tegen waarin flow gerelateerd wordt aan ZEN. Probeer maar eens.

Mijn bedoeling is overigens niet om flow weg te zetten als een slap aftreksel van ZEN maar juist aan te geven dat het niet nieuw is. Het is juist iets wat je kunt bereiken d.mv. b.v. ZEN. Daarin is trouwens het flow gevoel geen doel op zich maar een bijproduct

Waar je wel gelijk in hebt, is dat je voor zowel een flow áls bij Zen je aandacht (concentratie/energie) moet verdelen op de situatie. Het verschil is de spanwijdte van je aandacht. Bij Zen-mediatie is je aandacht gericht op de innerlijke energie. Of nog eerder andersom: je richt je vrijwel nergens meer op. Bij Mindfulness richt je je op je omgeving, je zintuigen staan dan juist wél aan. Je wordt je bewust van je totale omgeving. Om in een flow te raken met je werkzaamheden moet je zintuigen zeker wel gebruiken, maar je maakt een selectie van de parameters die je wilt ervaren, en omkader je de spanwijdte van je aandacht tot hetgeen waar jij mee bezig bent. Tijdens een flow ben je niet bewust van je gehele omgeving (zoals wél bij Mindfulness), maar ben je wel volledig bewust met de voor je doel belangrijke zintuigen bij jouw project (anders dan bij Zen-meditatie waarbij je zintuigen uit staan).

Met Zen kom je inderdaad ook wel in een gevoel wat jij misschien bedoelt met jouw definitie van een flow. Ik noem dat eerder een verzuilmoment. Dat geld voor zowel Zen als Flow. Zoals duidelijk mag zijn is een Zen-meditatie niet handig om door je projecten heen te komen. Geen baas vind het fijn als je al mediterend (en dus zonder je zintuigen te gebruiken) door het pand loopt. Niet enkel zit het verschil tussen Zen en Flow in de aard en de techniek, maar ook in de toepasbaarheid.

Cees

When you are ‘in the zone’ everything goes with ‘the flow’. It is the feeling you have when you loose track of time, and feel utterly productive. Nothing else bothers your mind and even the environment becomes a blur.

What is a state of flow?
Mihaly Csikszentmihalyi, a psychologiy professor at the University of Chicago, studies on human enjoyment. Graduately his research got him in the field of ‘the flow’. For him a flow is a state of enjoyment.

Csikszentmihalyi found that tennis players, chess players and art admirers experience these states of flow. So, a flow is not a pure result of a physical activity. Csikszentmihalyi calls it a state of consciousness. He acknowledges that people do not feel these flows in leisure times. Watching television does occupy the mind, but lags on giving human the same enjoyment as a flow can bring. People even report higher levels of stress, depression and tension after watching TV. Mental or fysical activity is needed to get into a state of flow. In other words: Without effort, there is no flow.

What is needed for a state of flow?
 Effort
 Feedback
 Commensurate between challenge and skills
 Clear goals

So what is a state of flow not?
Csikszentmihalyi’s study is in the field of enjoyment. So his definition of a state of flow involve a moment of happiness. As we saw, he pinpoints mostly on moment of happiness where an effort is involved. Moments of inner calmness by meditation, yoga or Buddhist rituals are not challenging and need no special skills. Neither they are real goals, or is great effort and feedback involved. So, it’s doubtful whether these moments can be seen as a flow like Csikszentmihalyi explains. Csikszentmihalyi did study on people in captivated in prison camps or workers on harsh jobs who seem to be able to focus their attention on the period beyond their current situation. Csikszentmihalyi seems to call these examples also states of flows, but I’m not sure whether these are flows or strategies to numb out bad thoughts. Something similar happens while watching television, or web surfing. It occupies our mind, so it distracts us from the ‘bad’ thoughts running through our minds. A lot of people even love to watch fantasy movies, as if they were in a different reality for a moment.

Csikszentmihalyi seems to emphasize that enjoyment is a focal part in defining a state of flow. So if you are washing dishes you should feel real happiness before we could identify this as a ‘flow’. If you don’t feel full happiness, than your actions are just giving peace to your restless mind.

Some people tend to confuse a state of flow with another popular word called ‘mindfulness’. Both may look like each other, but in fact they are rather their opposites. At first Mindfulness has a Buddhist background, while Flow has an American origin. Because of this Buddhist origin, Mindfullness is non-reactive. Opposed to this, you get in a flow when you become actively involved with your environment. Mindfulness focus on getting consciousness with your full environment. When getting in a Flow, you make a selection of your environment of what you want to be aware of. Even so you do not get into a state of Flow, not in a state of trance.

Can you bring yourself in a flow state?

Not every occasion meets the needs to get you in a state of flow. But you can make the situation like a place where flows are possible.

STEP 1: See it as a challenge
When you are in the situation that you have to work on a project or some tasks you can bend your mind into an adventurous state. See your project as a game with characters all around. Don’t make it more fierce full than needed. Not all of your colleagues are into a battle death match.

STEP 2: Create feedback mechanisms
While working on a project, you absolutely need points of feedback. You want to better your approach on the way, and must want to improve yourself. This is critical to get into a state of flow. Don’t lure for positive feedback. Feedback doesn’t have to come from your colleagues. A tennis player can see when he scored an ace. When the ball is in, everyone knows it. You also know when you achieved something. But build a set of moments for feedback so you recognize positive feedback on your efforts. Cut down your project in minor steps. Break the game into a mission, with levels and smaller achievements.

STEP 3: Accumulate your skills
Know what you are able to do. Don’t start a project you know you can’t cope with. You should be able to enjoy the project. This means the project shouldn’t be too easy. It should be a challenge, so it must meet your skills.

STEP 4: Set clear goals for yourself
Goals are needed to set you on the line. You need to know what you are working for. When you are in the flow, you might forget them.

STEP 5: Go achieve your goals
Stop thinking. Just do it. Do not think any longer about putting yourself into a flow. A flow isn’t something you can ignite. So stop pushing yourself into this state. Go with the flow and enjoy how your skills master your project.

A state of flow isn’t about focusing
Some people tend to equate the state of flow with focusing, but it isn’t the same. And stating it as the same thing can cause a grand fallacy in understanding ‘flows’. According to Csikszentmihalyi getting into a state of flow is about focussing your attention on the goals you estimate for yourself. He doesn’t state that we should focus on objects.
The dutch communication trainer Pieter Frijters even states that focus on a object can cause phobia. Focussing narrows our vision from the environment. By fixating – motioning our eyes towards an object – and focussing – zooming in on the object in order to sharpen the image of the object – all visual energy (attention) is distributed over the objects in the tubular vision. By zooming in (e.a. energizing the objects with our attention) the objects tend to increase in size in our imagination over reality.

Pieter Frijters (2008, p51) argues that some tennis players will bulge when they hear they should not focus on the ball, since this is for a lot of the players what they are always learned to do. Frijters even states that that focusing on the ball narrows the vision. but also slows down our reflexes and makes our actions cost more energy. Which doesn’t sound much like a state of flow. A recent research by Yarrow, Brown and Krakauer (Kennislink.nl, 2009) showed that the best tennis players don’t only look at the lane the ball goes. Top players also look to the arm movement of the competitor to predict the motion of the ball. The researchers claimed that the different brain areas of top players communicate more quickly with each other than amateurs who predispose only and ever look at the ball.

Top players don’t focus on a single object. They take multiple parameters into account. Csikszentmihalyi brings in the example of the sailor who feels one with the wind, the boat and the sea. It’s a sense of universal harmony with the parameters. We can conclude that in order to get to such harmonious feeling, the player should be able (skilled) to recognize these parameters. Then he should be able to quickly define his predictions and conclude his actions. The feedback system tells whether his actions where the correct response towards the challenge. If it does, this gives us humans our enjoyment.

A state of flow isn’t about winning
However one would think we should be on the winning side to experience this enjoyment, Csikszentmihalyi states that it doesn’t matter whether we are winning or losing or if we are in control or not. In our flow we are so busy with sensing a control over our actions that we do not think about the end result. Hence the experience of some top players, it took a while to understand they won the game.

A state of flow is about challenging your own prediction system in order to get a sense of control over our actions. By know you should be able to understand that it’s legitimate that addictive gamblers excuse their behaviour by explaining they get aroused by a flow (which we call addiction). To notorious gamblers beating the system seems more important than winning the game.

When do you know you are in the flow?
A state of flow happens when you feel you master the environment. We discussed that you need skills to master this. But for you to get in a state of flow, you need to address your emotional characteristics. There are two deeply underlying human emotions that drive us towards a state of flow: these are fear and appreciation. Skills can be learned and obtained. Despite your skills, you can only master your project when you control the situation. You can study everything about dogs, but when you see for the first time a barking dog running towards you, the only thing your tubular vision focuses on, are his sharp teeth, and you don’t do anything else but stand still or flee. You can tell this experience was negative. The appreciation you got from seeing this animal was not even small, it was negative.

Your goal to master this dog is vital. In order to achieve this, you need to widen up your focus. Don’t look at his teeth, but also see his soft hairy skin, the funny ears, and the many escape routes you would have, and you might see the line he was attached to. This is your broader scope. By experiencing this dog, you become more and more certain about the dogs actions. To get in the flow, the focus shouldn’t be on mastering the dog. You want to understand the dog, learn how to anticipate on him – see: if you achieve this, you probably master the dog. Now, winning isn’t important. If you fail a couple of times, it does not bother you. You get to know the dog better every time you fail and succeed. By now your fear gets lower and lower. By time, you keep getting positive feedback. This is the enjoyment you feel. It’s like licking an ice cream. You like more positive feedback, and try again. The feedback makes you more experienced, you get more confidence with the dog, and you get enjoyment again. Not the result, but the process itself gives you excitement and joy. You are in the zone, a state of flow. And you master the dog!

Frijters, P., van fobie naar vrijheid, 2008

Kennislink.nl, In het brein van een topsporter, 2009
http://www.kennislink.nl/publi.....topsporter

Jellinghaus R., Flow: What’s worth living for? (1995)
http://www.unrealities.com/essays/flow.htm