Sommigen van ons zouden een moord doen voor een paar uur meer op een dag, dan die karige 24 die we toebedeeld krijgen. En stiekem weten we ook allemaal dat het niets op zou lossen en dat dagen van meer dan 24 uur alleen in sprookjes en het hoofd van Albert Einstein voorkomen. Toch kun je terdege iets met tijd. Het overkomt je… en ook weer niet.
Tijd gaat niet altijd even hard. Je tijdsbeleving tijdens een goede vrijpartij is een heel andere als wanneer je in de file staat. En de milliseconden voor een frontale botsing zijn weer heel anders als het wachten op een bus. Tijdsbeleving hangt samen met wat je doet en wat je voelt in dat tijdsbestek.
Lifehacker virus
Waar veel lifehackers last van hebben, is wat ik voor het gemak maar even de efficiënziekte noem. Het virus daarachter is deze gedachte: als je alles zo slim mogelijk doet, dan houdt je tijd over voor leuke dingen. Die gedachte is erg logisch en klinkt direct vreselijk beloftevol. Doe daar nog een portie ‘flow‘ bij en je krijgt mensen die doorslaan in het vergaren van kennis, kunde en software om slimmer te zijn. Die zouden dus zeeën met tijd over moeten hebben… Helaas… De meesten niet.
Flow is een tijdvreter. Wat veel mensen zo waarderen aan flow, is dat het goed voelt. En zoals met veel dingen die goed voelen blijven we daar makkelijk in hangen (denk maar aan die zak chips die je leeg at zonder daar erg in te hebben). Flow gaat gepaard met verlies van tijdsbesef. En als tijd is wat je hebben wilt, moet je het niet verliezen.
Iedereen heeft wel een beetje van die efficiënziekte, ik ook. Ben je ook nog iemand die regelmatig: “Ja, maar…” zegt? Of denkt in termen van “Als ik dit en dat…. dan kan ik eindelijk…”? Dan moet je gaan oppassen.
Neem het boekje ‘The 4 hour workweek’ van Timothy Ferriss. Je geld verdienen met maar 4 uur werken per week, klinkt heel erg efficiënt en riekt naar tijdswinst. Maar het lezen van dit boekje kost je een paar uur. Het ding is 320 pagina’s. Wanneer je overweegt dit boekje te gaan lezen moeten er dus direct alarmbellen gaan rinkelen. Je gaat namelijk opgeven wat je hebben wilt.
Zelf lees ik zelden informatieve boeken die door veel mensen gelezen worden. Wanneer iemand me tipt dat ik iets ‘moet’ lezen dan vraag ik deze persoon wat er zo goed was aan dat boek en wat hij/zij ervan geleerd heeft, of nu anders doet. Ik krijg dan vaak prachtige samenvattingen. En die persoon kan ik ook nog eens concrete vragen stellen… dat boek niet.
Leuk, leuker, leukst en dan zelfs wellicht gelukkig
Wanneer je tijd over wilt houden voor leuke dingen, dan doe je op dat moment dus dingen die niet leuk zijn. Dan word het tijd stil te staan bij de vraag waarom je die dingen doet? Vaak gaat het dan direct over werk. Geloof je dat je alleen maar kunt verdienen door dingen te doen die niet leuk zijn? Werkten je ouders hard, en werk je daarom ook maar hard? Of betekent hard werken stoppen met nadenken? En hoe vaak maak je de balans op of iets ook echt werkt?
Wij zijn in Nederland nogal behept met een sterke arbeidsethos. Maar je hoeft niet meer te doen dan te zorgen dat er brood op de plank komt. En zelfs dat is al een echt ouderwetse gedachte.
Dus doe eens even niks, helemaal niks, en ga zitten tot je je antwoord krijgt. Of zoals iemand eens tegen me zei: “Ik ging op bed liggen en ik zou er pas vanaf komen als ik wist wat ik wilde. Toen ik eraf kwam, wist ik wat ik wilde. Ik wilde een banaan.”
Het blijft een interessante discussie. Doe je de dingen die je echt echt echt leuk vindt, zoals lekker lang in bed liggen, in het zonnetje zitten, een boek lezen, een beetje eten maken? Of moet er ook brood op de plank komen? Ik vind het erg kort door de bocht om te zeggen: “Maar je hoeft niet meer te doen dan te zorgen dat er brood op de plank komt. En zelfs dat is al een echt ouderwetse gedachte.”
Waarom is dat een ouderwetse gedachte? Is het niet waar dan? Zolang mijn hypotheekverstrekker, woningbouwvereniging, supermarkt en verzekeringsmaatschappij nog geen whuffies accepteren of een knuffel, zal er toch gewoon geld verdiend moeten worden.
En hoe verdien je dat geld? Natuurlijk, het liefste door de dingen te doen die je leuk vindt. Maar het is en blijft een boze buitenwereld, ik denk dat je dat niet 24/7 kan blijven doen. Soms zul je je prioriteiten bij moeten stellen, even door de zure appel bijten om toch die vervelende opdrachtgever tevreden te stellen, want bottomline: Er moet wel gewoon brood op de plank komen.
Of denk ik nu echt te simpel en te ouderwets? Ik heb deze discussies vaak met diverse mensen en hoe zeer ik ook echt het verhaal wil geloven, ergens blijft er toch iets knagen. Heeft niets met arbeidsethos te maken, maar met het simpele feit dat als we allemaal (!) zouden doen wat we leuk vinden, wie gaat dat dan betalen? Of krijgen we nu de discussie over de toekomst van geld?;-)
Soms moet je iets vervelends doen om tot het leukere te komen. Dat kan inhouden dat je geld moet verdienen voor die luxe vakantie, of het leren van techniek A om techniek B beter te begrijpen. Het eerste is niet altijd even leuk, maar het tweede des te beter. M.a.w. hetgeen wat op de korte termijn geen plezier verschaft, kan op de lange termijn juist extra genoegdoening verschaffen.
Uiteraard, als hetgeen wat je doet zowel op de korte als op de lange termijn niets toevoegt voor jezelf, dan moet je opnieuw het avontuur opzoeken, en zeker niet door blijven gaan voor de goede orde.
Mooi stukje.
Veel mensen, inclusief ikzelf, vinden het moeilijk om niets te doen. Toch ligt daarin vaak de sleutel.
Een nog mooiere en onbewustere manier om antwoorden of oplossingen voor problemen te krijgen, is dromen. Qua persoonlijke ontwikkeling al tweeduizend jaar uit de mode, but it works for me!
Helaas heeft werk de natuurlijke neiging om de beschikbare werktijd op te vullen (en volgens mij ook om over de beschikbare werktijd heen te gaan). En iedereen weet ook wel waarom. Als je het rustiger hebt, heb je de neiging om wat langer met een collega te praten over iets (of over niets), en doe je langer over taken “omdat je er toch genoeg tijd voor hebt”. En als je het al druk hebt, zul je net zien dat toevallig ook net extra taakjes zus en extra taakjes zo op je pad komen.
Leuk is ook om het (volgens mij niet meer beschikbare) SF boek “Sam, of de Pluterdag” van de schrijver Paul van Herck te lezen. Daarin wordt elke minuut tijd opgespaard en uiteindelijk uitbetaald in een extra dag voor iedereen die tijd uitspaart (na de Zaterdag, de Pluterdag). In de praktijk werkt het (alweer helaas?) niet zo.
Ja maar, werken en je eigen geld verdienen IS toch leuk? Het is toch waanzinnig kicken dat je je huur kunt betalen, je kinderen kunt kleden èn verwennen, je vrienden en jezelf kunt trakteren af en toe en dat je dat voor elkaar krijgt door dingen te doen waar een ander geld voor over heeft?
En in de zon zitten en zweten omdat het MOET omdat het NU lekker weer is, is toch helemaal niet leuk? En als je dat wel leuk vindt dan neem je toch vrij, of onbetaald verlof, en dan eet je toch wat minder lekker de komende tijd? Keuzes maken voor wat je echt wilt is toch leuker dan alles naar je toe te graaien wat je maar kunt verzinnen? En als je zo verrekte ontevreden bent met wat je doet of wat je hebt, waarom steek je dan niet wat meer tijd in uitzoeken hoe dat komt of hoe je dat kunt veranderen, in plaats van in symptoombestrijding?
Kortom, ik begrijp het hele probleem niet. Net als bij mensen die altijd haast hebben en achter lopen op hun schema. Besluit nou eens dat je NU bent waar je wilt zijn, in plaats van dat je NU bent waar je vijf minuten geleden al weg had willen zijn.
Even terug naar het brood op de plank. Dat er brood op de plank moet komen behoeft geen discussie. Een gemiddeld gezin eet zo’n 5 broden per week, schat ik. Dat is dus een tientje per week. Dan zou een uur werken per week genoeg zijn voor het brood. De vraag is natuurlijk, wat er nog meer op de plank moet komen. Misschien moet je dat relateren aan hoeveel tijd je wil besteden aan andere dingen dan aan werk. Als je het heel leuk vind om te werken en je daar met plezier veel tijd in steekt, kan er veel op die plank liggen. Vind je 3 dagen per week genoeg, dan is de plank wat minder vol. Je kan je ook bedenken waar je werkelijk gelukkig van wordt. Groot huis, grote auto, meer tijd, door de bossen wandelen, noem maar op. Maar misschien ook wel een andere baan, waar je minder mee verdient, maar die zo leuk is dat je er wel veel tijd aan wilt besteden.
Ik ken mensen die zich een slag in de rondte werken en daar heel blij van worden. En ja, ze worden ook blij van alle dingen die ze met de verdiensten kunnen doen, maar primair van het werk zelf. Daarnaast ken ik mensen die nauwelijks werken en nauwelijks geld uitgeven en daar ook heel erg blij van worden.
Uiteindelijk zul je uit moeten vogelen waar je werkelijk gelukkig van wordt en op basis daarvan je tijd indelen.
@ Frank: met ouderwetse gedachte bedoel ik dat het er bij veel mensen niet meer om gaat of we wel of niet te eten hebben. Ik verwijs daarmee niet naar alternatieve ruilvormen, geld is nog steeds handig en leuk spul.
In je reactie zit de aanname dat ‘werk’ (het brood op de plank) en ‘leuk’ niet hetzelfde kunnen zijn. Dat is niet mijn ervaring. De start van mijn praktijk was keihard zwoegen, uren uitwringen en dubbeltjes draaien (en dat verwoord @wanja heel goed). Maar nu is zeker 80% van mijn werk écht leuk. En dan bedoel dat ik het wil doen, dat ik blij ben dat ik het mag doen. Dat ik het nog deed als ik een miljoen kreeg. De overige 20% administratie, stofzuigen e.d. is wel eens saai maar nog steeds niet vervelend.
Zo werken is het gevolg van steeds weer stilstaan en voelen: wat doe ik? hoe voelt dat? wat werkt? wat werkt niet? Daardoor heb ik in werk héél veel meer plezier bereikt dan ik in het begin voor mogelijk hield. En dan heb ik het niet over een beetje meer plezier, maar over oprecht en intens vrolijk kunnen worden van mijn werk. Dat is de reden waarom ik dit artikel plaats. Dat gun ik meer mensen
@Liesbeth: Prachtig, dank voor je frisse van-de-andere-kant visie, ik had het niet beter kunnen zeggen. Ja heel veel is gewoon kiezen PUNT. En dan gewoon lol hebben of gewoon op de blaren zitten en alles wat er tussenin zit, en opnieuw kiezen.
Wat Jacco zegt. Tevens is het ook erg afhankelijk van wat voor soort werk je doet. Ook ik herken dat virus bij lifehackers. Het doet me denken aan een nieuwe vorm van scientific management oftewel het Taylorisme. “Als ik dit zoveel minuten doe, dan kan ik dat…”… Ik vraag me af of het je echt iets oplevert als je met creativiteit en filosofie bezig bent voor innovatie. Of met coachen en begeleiding van mensen. Ik weet het niet hoor…
Over brood op de plank, ja (helaas) is dat nodig. Dat is geen discussie. Maar er is wel een wezenlijk verschil met vroeger. Het meeste wat wij hebben is gewoon luxe. Dan is het inderdaad raar als je 8 uur per dag krom moet liggen in een sleurbaan om 2 uur per dag van die luxe te kunnen genieten. Wat zeg ik? Genieten doen we nauwelijks… het MOET allemaal maar.. meer meer en meer. Nog meer en verder op vakantie. Nog een grotere auto, nog een grotere huis. Nog meer, nog beter… Allemaal dankzij een subtiele vorm van sociale druk. Tja… je moet je dan inderdaad afvragen waar je/we gelukkig van wordt/worden.