Persoonlijk

Brainserie #1: Het probleem met rationeel denken

Laat ik maar meteen met de deur in huis vallen: een probleem waar we volgens mij met lifehacking goed een oplossing voor kunnen proberen te vinden, is dat van de hyperfocus op rationeel denken als ‘nummer 1’ gangbare mentale discipline.

Ons ‘niet in flow’ zijn, onze problematiek met informatieverwerking, lijkt grotendeels te komen doordat we gewend zijn vooral op 1 van de 2 manieren de realiteit te begrijpen en te bespelen: namelijk die van de linkerhersenhelft-gebaseerde (LH) mentale processing. Hiermee hangen samen: een hyperfocus op het vrije individu, een door eindeloze differentiatie daarvan geparticaliseerde en geisoleerde maatschappij, gericht op mannelijke prestatie. Wat er daardoor insluipt is een ‘zero-sum rat race’ wat betreft het produceren, consumeren en administreren van ‘harde’, kenbare dingen & data. Met tot gevolg o.a.: the need for GTD.

Hoe je het ook kunt zien is een gebrek aan het weten te gebruiken van de andere hersenhelft, namelijk de rechter, vrouwelijk/intuitieve/metaforische. Er zijn vooral in het Oosten talloze manieren bekend over hoe je dit doet; het lijkt voornamelijk neer te komen op het niet-onserieus nemen van je eigen beleving van de dingen die je meemaakt. In het Westen hebben we de neiging om dit type informatie te weg te drukken ten opzichte van de letterlijke LH-interpratie, wat ervoor zorgt dat we telkens ‘uit flow’ vallen…

Er zijn talloze bronnen aan te wijzen die deze stellingen ondersteunen; ik noem er een paar: Ingrid Bacci in The Art of Effortless Living, Alan Watts in zijn Out of Your Mind series en Vernon Woolf met zijn Holodynamics. Daarnaast is het gewoon iets dat voor mijzelf steeds meer ‘apparent’ is geworden, door het telkens zien terugkomen van dezelfde patronen bij mezelf en anderen.

Als we een life hack kunnen bedenken waarmee we linker- en rechterhersenhelft homeostatisch, synergetisch samen kunnen laten draaien, hebben we iets heel gaafs te pakken volgens mij 🙂

Ik draaf een volgende keer graag door over de implicaties die ik erin zie voor van alles & nogwat…

Groetn! Steven aka @kruithoph

over de auteur

Redactie Lifehacking

Redactie Lifehacking

Lifehacking.nl gaat over slimmer werken en slimmer leven. Diverse auteurs schrijven over het snijvlak van kennismanagement, persoonlijke ontwikkeling, timemanagement en digitale innovaties. Lifehacking organiseert regelmatig activiteiten en we geven workshops, brainjams en lezingen over lifehacking-gerelateerde onderwerpen.

Reageer

27 Reacties

  • Ja, ratio en intuitie zijn als twee benen, waarvan we het meest op de ene (leren) lopen. De dingen die ons te binnen schieten, waar we aan moeten denken als we iets meemaken: dat is een voorbeeld van metaforisch, RH bewustzijn. Die ‘dimensie’ van het leven is net zo ‘waar’ en relevant als de harde, empirisch-meetbare werkelijkheid van letterlijk & rationeel denken, kom ik achter. Je kunt de effectiviteit ervan onder meer gewaarworden in de hoeveelheid synchroniciteit die je meemaakt.

    Wat je vaak tegenkomt is een tegenreactie op hyperrationaliteit die naar de andere kant doorslaat, zoals in te zweverige new age. Dat is dan weer teveel ‘wave’ (intuitie) in plaats van ‘particle’ (ratio). Het ideaal lijkt te zijn twee hersenhelften, twee ‘lenzen’ op de wereld, die evenveel gewaardeerd worden en op synergetische manier informatie uitwisselen.

    Nog even een rijtje met links & rechts associaties:
    links: rationeel, mannelijk, differentierend, lokaal, onderlinge afgescheidenheid
    rechts: intuitief, vrouwelijk, integrerend, nonlokaal, onderlinge verbondenheid

    De dans tussen die twee is de magic waar we naartoe kunnen werken in het ontwerpen van nieuwe manieren van sociale omgang, mede gefaciliteerd door slim & mooi vormgegeven software.

  • Interessant.. Heeft veel weg van de uitgangspunten van NLP. Grappig hieraan is dat ik steeds meer mensen in mijn omgeving hoor die veel hebben aan NLP, maar dat NLP vergruisd wordt door de traditionele wetenschap. Er zou namelijk geen direct bewijs zijn dat NLP/Intuitie/linker-rechter hersenhelft e.d. daadwerkelijk “werkt”.
    Er bestaat natuurlijk altijd een spanningsveld tussen “waar totdat is bewezen” en “niet-waar totdat is bewezen”, waarbij de huidige wetenschap zich volgens mij teveel bezighoudt met dat laatste (eigenlijk een negatieve benadering dus).
    Natuurlijk moet het, zoals Steven terecht zegt, niet doorslaan in een new-wave vorm, maar voorlopig heeft de rechterhersenhelft nog flink wat achterstand in te halen…

  • Het slimme onbewuste, een boek van Ap Dijksterhuis (hoogleraar sociaal psychologie) is in dit verband misschien ook interessant om aan te kaarten.

    Erg inzichtelijk is het fragment uit dit boek waarin het gaat over een vertaling van het menselijk denkvermogen in bits/bytes. Zo illustreert hij de verhouding in rekencapaciteit van de hersenen. Het gaat dan om het totaal aan ‘bewuste denkprocessen’ in relatie tot ‘onbewuste’ denkprocessen dat te maken heeft met besluitvorming.
    Het ‘bewuste’ denken blijkt zo bezien een fractie te zijn van het totaal. Bewust denkend zijn we slechts in staat kleine beslissingen te nemen. Over grote zaken denken we wel na, maar zelden bewust.

  • Voor de geïnteresseerden… Onlangs een super inspirerend boek (Daniel Pink: A Whole New Mind) gelezen over de opmars van de right-brainers als tegenreactie op het kennis-tijdperk. Zeker een aanrader, met diverse handreikingen om je rechter hersenhelft meer aan z’n trekken te laten komen!

  • Je punt is mij niet duidelijk, gebruik je al die tekst om te zeggen dat het handig zou zijn om je linker- en rechter hersenhelft beter te kunnen laten samenwerken? Een hoop stellingen en vakjargonkreten, maar waarmee onderbouw je dat nou?

    “Er zijn talloze bronnen aan te wijzen die deze stellingen ondersteunen”

    Dat is natuurlijk een drogreden, tenzij je aan kunt geven waarom dat zulke goede bronnen zijn.

  • Oeh Rob, lekker streng ben je, kicken 😉

    Nu ik het zo teruglees is het inderdaad misschien een beetje veel tekst om het punt te maken van ‘de wipwap van links en rechts laten we over het algemeen teveel doorslaan naar links’. Toch veroorloof ik mij dit nu maar even, omdat het naar mijn mening & beleving een ding is waar we, zodra we het gaan uitwerken samen, ontzettend veel aan kunnen hebben.

    Ik ga in een volgende post proberen om meer inhoud & onderbouwing te geven aan mijn stelling. Voor nu volsta ik even met een korte beschrijving van de drie bronnen die ik noemde:

    Ingrid Bacci: “The Art of Effortless Living”: een filosofe uit de USA die in eerste instantie heel snel de academische, vooral LH ladder beklom; daarin totaal vastliep en vervolgens de RH kant van het verhaal ging onderzoeken. Leidt o.a. tot een erg impressive cultuurkritiek: het leven als ‘doen’ (LH focus; haal ik mijn ‘targets’), of het leven als ‘zijn’ (LH&RH: het leven zien als een creatief spel tussen binnen- en buitenwereld).
    http://tinyurl.com/3c2792

    Alan Watts: “Out of your Mind”: een van oorsprong Britse filosoof die een van de grote denkers speelde in de Flower Power tijd in de USA. Bij hem zie je LH & RH terugkomen als ‘prickles & goo’, met de rationele academici als de ‘prickly people’ en de intuitieve hippies als de ‘gooey people’. Beide hebben in hun overdreven vorm een hekel aan elkaar; Watts zegt: “Life is gooey prickles & prickly goo!” 🙂
    http://tinyurl.com/ytttrx

    Vernon Woolf: “Holodynamics”: een van de meest interessante figuren uit de quantumpsychologie, die LH & RH direct ‘mapt’ op de particle & wave dualiteit. Heeft een methode ontwikkeld waarmee je door betere communicatie met RH gedachtevormen jezelf en elkaar kunt helpen om zelf-saboterende neigingen uit te nodigen naar een nieuwe, soepelere realiteit.
    http://tinyurl.com/2cany3

  • Boeiend stukje, op fronten wel echt impressive in z’n schijnbare complexiteit en linguïstische halsbrekende toeren 🙂 Leuk onderbouwd ook.

    Op zich roep je natuurlijk zelf die wip-wap in het leven als je de eigenschappen op zo’n manier een plek geeft in de hersenen. Links, rechts, mannelijk, vrouwelijk- er is maar weinig uitzoomen voor nodig om alles te zien als een dans van energie, die noch links, noch rechts is. Dat hele driedimensionale denken is, *juist* vanuit de bevindingen van de kwantumfysica, sooo 19th century!
    In “The Visonary Window – A Quantum Physicist’s Guide to Enlightment” van Amit Goswami las ik dat er toch wel een soort voorkeur lijkt te bestaan voor al bestaande vormen (werkelijkheden), voor de golffunctie om te collapsen zeg maar 🙂 (Anders gezegd: de werkelijkheid die we ervaren wordt steeds, in een ondeelbaar moment (kwantumsprong) van mogelijkheid tot ‘werkelijkheid), vermoedelijk dat zelfs de meest hard core kwantumfysici nog met die Newtoniaanse concepten aan de slag gaan. En laten we wel wezen, hoe spectaculair de bevindingen ook, na je wereldschokkende ontdekking ga je gewoon een broodje kaas eten, al heb je net ontdekt dat dat broodje kaas in principe op twee plaatsen tegelijk zou kunnen bestaan.

    Toch is het wel verklaarbaar. “Moet snappen!” gilt de ratio en knutselt er een verhaaltje van. Terwijl juist die flitsen van boven je eigen begrip uitgetild worden de momenten zijn waarop ‘het’ gebeurt, volgens mij. Het lijkt mij althans nog steeds tamelijk beperkend om te denken in termen van ‘de LH praat met de RH’. Interessante vraag is dan: wie is de manager van dat proces? Wie besluit z’n hersenen te gaan lifehacken? “Ik” is dan waarschijnlijk het antwoord, maar is dat dan niet die linker- en rechterhersenhelft, danwel het brein? (Want daar zetelt ons bewustzijn toch?) Maar ik heb nog nooit een auto gezien met een motor die zichzelf repareert, of besluiten neemt over z’n functioneren. De motoren die dat wel doen hebben extra intelligentie aan boord, ingebouwd door mensen. Zo lijkt er ook een bewustzijn te zijn dat besluiten neemt over z’n eigen functioneren- maar als je dat bewustzijn wil lokaliseren grijp je steeds mis. Van dat ‘misgrijpen’ maken mystici een sport, trouwens, en kwantumfysici ook 🙂 Dat noemen ze dan ‘transcenderen’ of ‘zelfreferentie’ en wordt in oude Veda’s al beschreven.

    “Rationeel denken” is trouwens een pleonasme: je kunt alleen maar denken met je ratio, danwel rationeel zijn met je denken.

    Verder maak je een onderscheid tussen de werkelijkheid bespelen en die begrijpen, maar als je de inzichten uit de kwantumfysica er op toepast is de werkelijkheid überhaupt waarnemen al deze bespelen. Danwel de werkelijkheid bespeelt jou, want de object-subject relatie is er dan eigenlijk ook niet.

    Wie of wat schreef de post, en wie of wat schreef de reply?

  • Hoi Annedien, hoop punten die je aankaart… did I strike a nerve? 😉

    Eens dat het in de basis waarschijnlijk een dans is die noch links, noch rechts is; daarom vind ik het juist interessant om te constateren dat we momenteel wel heel veel nadruk leggen op typische LH prestaties…

    Je verhaal over Goswami snap ik niet helemaal; bedoel je te zeggen dat we nou eenmaal met een neiging zitten om dingen in een rationeel kader te willen begrijpen? Wat geeft hij daarvoor als reden op?

    Wat betreft de ‘manager’ van het proces, degene die zich besluit te gaan hacken: ik ben er niet van overtuigd dat deze zich per se in de hersenen bevindt. Er zijn talloze verhalen bekend van mensen die tijdens een volledig non-functioneel brein nog steeds dingen gewaarwerden (bijna-dood ervaringen tijdens operaties e.d.); ik ben dan ook geneigd om te zeggen dat de hersenen een gevolg/functie van bewustzijn zijn in plaats van andersom. De intentie om te gaan lifehacken zou dan iets kunnen zijn wat de hele kosmos heeft, en zich o.a. manifesteert in deze comment…

    Als je rationeel denken een pleonasme vindt, heb je dan een voorstel voor een vergelijkbaar werkwoord waar we zowel een rationele als intuitieve variant van kunnen bezigen? Bezigen misschien? 😉

    En eens: (be)spelen kun je ook bidirectioneel opvatten vanuit een quantumperspectief. Nou eh, leuk om met mezelf te lullen! 🙂

  • Interessante insteek op dit verhaal. Leuke combi met lifehacking ook. Ik denk dat de balans tussen deze twee kwaliteiten inderdaad de ultieme combinatie zouden kunnen zijn. Zowel voor GTD als voor andere dingen.

    Ben dan ook erg benieuwd naar je uitwerkingen en daarmee het vervolg hierop 🙂

  • Rob haalt de woorden uit mijn mond!

    Annedien Hoen heeft volgens mij ook een beetje last van beroepsdeformatie (jargonspeak) en zelfoverschatting (quotes op haar website), en is bovenal niet gehinderd door enige kennis van Natuurkunde.

    In de spirituele hoek is het heel modieus om quantummechanica in de argumentatie te gebruiken. Annedien, is dit dus jouw achtergrond: ?

    Beknopt C.V.
    1 jaar kunstacademie Vrije Kunst, opleiding Docent Voortgezet Onderwijs (HBO), 3 jaar ervaring als webdesigner, bijna 3 jaar ervaring met ondernemerschap, ervaring als creatief stratege, projecten in het leven roepen en uitvoeren, producten bedenken/ontwikkelen, ontraditionele marketing, het nieuwe netwerken, creatieve processen en adviserende gesprekken.

    Fijn voor je, als mensen blij met je advies zijn, maar realiseer je dat er ook genoeg mensen rondlopen die hier meewarig om moeten lachen.

  • Steven,

    Je struck een nerve ja, een leuke! Boeiende materie-nerve! 🙂
    (Materie? 😉

    Waarom de linker hersenhelft zo in zwang geraakt is, daar zijn vele visies op denk ik. Het wetenschappelijke denken dat in voorgaande eeuwen voet aan de grond kreeg, denksystemen die gebruikt werden- de hersenen zijn natuurlijk op zich waarschijnlijk het aangewezen orgaan om zulke processen te genereren, hoewel ‘zintuigelijke gewaarwordingen’ volgens die ervaringen die jij noemt (dingen zien/ervaren tijdens een coma), hoewel de wetenschap er ook meer en meer achterkomt dat het lichaam bijvoorbeeld een ‘vloeibaar zenuwstelsel’ heeft. De hersenen praten niet alleen met de rest van je lichaam, je lichaam praat ook terug en start zelfs conversaties 🙂 Ik denk dat dat ook een hoop ‘intuitieve’ ervaringen verklaart, maar de definitie daarvan blijkt vaak erg breed te zijn. Voor sommigen betekent het een gut feeling waardoor ze een bepaald besluit nemen dat achteraf onverklaarbaar maar juist bleek te zijn, voor anderen is het het ‘doorkrijgen van berichten van gene zijde’ (Char), dus die scope is nogal breed.

    Dat ‘nadenken’ (intelligent informatie verwerken en ‘iets mee doen’) niet eens is voorbehouden aan een individu (en voor sommigen dus niet eens aan een lichaam dat bij bewustzijn is?) staat trouwens ook op interessante wijze beschreven in ‘Global Brain: The Evolution of Mass Mind from the Big Bang to the 21st Century’ van Howard Bloom, misschien een leestip als je die nog niet kende.

    “Je verhaal over Goswami snap ik niet helemaal; bedoel je te zeggen dat we nou eenmaal met een neiging zitten om dingen in een rationeel kader te willen begrijpen? Wat geeft hij daarvoor als reden op?”
    Hij schrijft dat het wel opvalt dat, zelfs als je de werkelijkheid met je observatie/gedachten in een bepaalde richting kunt sturen, het toch wel vaak hetzelfde uitpakt. Olifanten blijven globaal hetzelfde concept, zeg maar 🙂 En in weerwil van ‘The Secret’ blijft het een twee-onder-een-kap in plaats van een villa. Er zit een zekere voorkeur in voor wat al eerder gebeurd is. Zo zal dat dus ook gelden voor onze denkprocessen en zie je dat het razend moeilijk is om iets fundamenteel anders te doen dan eerst, met die nieuwe inzichten.

    Je schrijft:
    “Als we een life hack kunnen bedenken waarmee we linker- en rechterhersenhelft homeostatisch, synergetisch samen kunnen laten draaien, hebben we iets heel gaafs te pakken volgens mij”
    Wat stel je je voor bij wat dit teweegbrengt? Als we even overslaan hoe je zoiets tot stand brengt, wat is het resultaat ervan?
    Anderzijds: draait de boel niet al homeostatisch en synergetisch?

  • Bart: ik vind dat je net als Rob een punt hebt wat betreft het taalgebruik van mij & Annedien, maar zo’n halve ‘character assasination’ door het copy-pasten van haar CV lijkt me nou ook weer niet nodig. Let’s try to find the middle ground here 🙂

  • Hoezo overheerst het rationele denken? Wie kiest er een auto puur op praktische gronden? Wie gaat op rationele gronden achter Wilders aanlopen? Het enige dat alom gebeurt is dat de onderbuik achteraf door de ratio wordt gerechtvaardigd.

  • Steven,
    Overigens leek Einstein die kunst zeer goed te verstaan, intellect en intuïtie combinerend (of misschien is er op een ander niveau niet echt een verschil?) om tot zijn inzichten te komen. Misschien heeft het ook gewoon met lef te maken, en niet bang zijn om voor ‘gek’ of ‘onwetenschappelijk’ versleten te worden als je alle beschikbare bronnen gebruikt in plaats van alleen de rationele aanpak en kan een mindset dus al die mogelijkheden ontsluiten.
    Daarnaast is het goed kijken naar hoe we ratio en intuïtie, toch ingegeven door de nog ‘verrationaliseerde’ danwel ‘wetenschappelijke’ context, eigenlijk beschouwen. Intuïtie als wave: ruimtelijk, ongericht, ongedifferentieerd, goo, vrouwelijk, zacht en ratio als particle: gefocust, gericht, geconcentreerd. Dat terwijl intuïtie juist vaak tot de meest puntige, directe en geconcentreerde inzichten kan komen en ratio heel gemakkelijk een soort flodderige uitdijende brij kan worden.
    Nog iemand die er volgens mij wel iets van begreep was Leonardo da Vinci.
    Dus het enige wat we hoeven te doen om te bereiken wat je beschrijft is Einstein en da Vinci emuleren 😀

    Eitje, toch?

  • Misschien is het interessant om jullie intuïtie eens los te laten op het wetenschappelijke werk van cardioloog Pim van Lommel, die al jarenlang onderzoek doet naar BDE, het brein en bewustzijn….

  • @all wat een geweldige hoeveelheid verwijzingen naar auteurs die ik stuk voor stuk nog niet kende. Het roept ongelofelijk veel gedachten bij me waar ik nu niet de tijd voor heb om die goed te formuleren.

    Daarom een verwijzing naar een pareltje van de hand van een vriend van me.

    Bij het vinden van focus op wat telt in mijn leven probeer ik als metafoor te begrijpen wanneer geluid muziek wordt. Bart kwam met een geweldig voorbeeld. Van complete ruis naar virtual insanity! http://burt-777.livejournal.com/123672.html

  • Dat er nog met droge ogen wordt verwezen naar “het Oosten” (Appeal to tradition, appeal to ancient knowledge, behoorlijk gangbare drogredenen)
    Other ways of knowing en kritiek op de dogmatiek van de Wetenschap (Heeft iemand de term Ivoren torens al gebruikt?)

    Quote: “Ik denk dat dat ook een hoop ‘intuitieve’ ervaringen verklaart, maar de definitie daarvan blijkt vaak erg breed te zijn. Voor sommigen betekent het een gut feeling waardoor ze een bepaald besluit nemen dat achteraf onverklaarbaar maar juist bleek te zijn, voor anderen is het het ‘doorkrijgen van berichten van gene zijde’ (Char), dus die scope is nogal breed.”

    Post hoc rationalisatie? Natuurlijk gaan mensen achteraf redeneren dat dingen met elkaar te maken hebben en zo voor zichzelf verklaren. Dus dingen met een positieve uitkomst bevestigen je intuitie, dingen met een negatieve uitkomst vergeet je dat intuitie gevoel (confirmation bias) of neem je het als een wijze les. Dat zijn doodnormale menselijke hersenfuncties, geen bewijs voor bovennatuurlijke events.
    Wat betreft Char met haar letterbingo en shaky grip op cold reading technieken, ze heeft nog 2 jaar om het miljoen van James Randi te winnen en onomstotelijk te bewijzen dat ze ‘iets’ heeft wat andere mensen niet hebben en dan heb ik het niet over kermistrucs.

  • Bart schreef: “In de spirituele hoek is het heel modieus om quantummechanica in de argumentatie te gebruiken.”

    Wat een waarheid. Rationeel beschouwd slaat het inderdaad helemaal nergens op om de quantummechanica in deze aan te halen. Het voelt alleen zo goed, dus intuitief is het ineens een antwoord op allerlei levensvragen. De eigenschappen die aan beide kanten van de dualiteit worden toegekend hebben geen fysische weerslag. Ik lach met je mee.

  • Hoe links en rechts samenwerken is voor een heel groot deel al in aanleg bepaald. Disbalans tussen links en rechts leidt tot dingen als autisme, dyslexie of juist overgevoeligheid. Juist het feit dat niemand op de schaal van links naar rechts hetzelfde scoort en dat er disbalans is, leidt er toe dat het leven leuk en interessant is!

  • rationeel denken ..

    op school met nederlands moest ik een zin of een uitspraak bedenken en die bewijzen oftewel bevestigen ..
    dus ik ga naar voor en ik zeg :
    “Vrouwen kunnen niet rationeel denken”
    daarop beginne alle meisjes in de klas te schreeuwen van dat is niet waar en te roepen enzo
    “Ziet u nogmaals bewezen”

  • @Bart 18 januari
    Ja dat verbaast mij nou ook, dat er überhaupt mensen advies komen inwinnen bij zo’n rare praatje maker. Praat een eind in de ruimte, zet er het woordje creatief bij, en het verkoopt? Rare wereld.

  • @annedienhoen
    Zelfs al rook ik Thai wiet met een stevige ice isolator er door gaat ik nog niet zo veel onzin met een verleng snoer praten. Als ik dergelijke middelen neem moet ik wel heel erg hard lachen om jouw schrijfsels, in die zin is het positief.

  • Ik ben het helemaal met je eens, ook die +/- L-R mannelijk – vrouwelijk relatie. Ik merk zelf de beperkingen van GTD wanneer je het op alles gaat toepassen. je creert als het ware een schema van wat je zelf al in je hoofd hebt en maakt het werk zo redundant. het is echter wel goed te gebruiken als middel om te communiceren met anderen,

  • Ik vind het heel interressant om te lezen…we willen ook alles begrijpen en kunnen omschrijven. Denk dat het inituitieve in ons moeilijk te vatten is in woorden. Denk dat ideeen onbewust ontstaan maar wel gevormd zijn door wat we bewust aldan niet onbewust tot ons laten komen. Dat we steeds bewuster worden van ons denken vind ik positief omdat dit betekend dat we ons denken kunnen sturen.
    Denk de relatie met onze Schepper (God) ons geestelijk verrijkt, heb daar zelf ervaring mee.