Werk en studeer slimmer met deze geheugentechnieken

Veel mensen leren hun geheugen niet optimaal te benutten. Elke dag moeten we zaken onthouden. Zowel ‘vluchtige’ zaken die we maar eenmaal hoeven op te roepen zoals een telefoon nummer als ook zaken die we langer moeten herinneren zoals de naam van je partner of kind. Waarom is dit her-inneren soms zo lastig? Hoe werkt ons geheugen? Hoe kunnen we dit verbeteren?
Een geheugenexperiment, doe je mee?

brein ontleed 2Laten we eens proberen om de volgorde van de planeten in ons geheugen op te slaan. Zonder plaatje bij deze blogpost. Dat maakt het direct een stuk lastiger maar wel praktischer. Veel informatie die op ons ‘afkomt’ wordt immers overgebracht door mondelinge communicatie. Beeld je de wijzerplaat van een stationsklok eens in. Zo’n mooie grote klassieke klok met witte wijzerplaat en zwarte Romeinse cijfers langs de randen. Verbeeld je nu dat in het midden een mooi rond zonnetje schijnt. Je voelt de warmte. Je kijkt naar de rand ter hoogte van 13.00 uur en je ziet een Grieks standbeeld in de vorm van een prachtige vrouw. Ze beweegt. Ze probeert een flinke thermometer in de zon te duwen! In een thermometer zit kwik, mercuur. Van alle planeten staat Mercurius het dichtst bij de zon. Die prachtige vrouw doet je denken aan de Romeinse godin van de liefde; Venus. Ofwel Zon-Mercurius(kwik)-Venus! Als je verder kijkt langs de rand van de stationsklok zie je ter hoogte van 15.00 uur een prachtige mysterieuze blauwe bol met daarin een gezicht wat verliefd naar boven, naar Venus kijkt. Die blauwe verliefde bol is onze aarde. Je ziet dat Venus schalks terugkijkt naar onze aarde. Zon-Mercurius-Venus-Aarde. Dan op 17.00 uur zie je een flinke rode bol. Mars, de rode planeet. Hij is zo verhit omdat hij bijna stikt van jaloezie. Je ziet hem bozig naar de aarde opkijken. Zijn wangen zijn nog roder dan de rest van zijn gezicht. De rand in het gebied van 18.00 tot 21.00 uur wordt helemaal in beslag genomen door een uit de kluiten gewassen vriendelijke Belg. Een reus van een man die een forse bruine stenen bierpul vasthoudt met daarop het woord Jupiter! Zon-Mercurius-Venus-Aarde-Mars-Jupiter. De Belgische reus heeft een T-shirt aan dat strakgespannen om zijn enorme bierbuik zit. Op het T-shirt staat S.U.N. geschreven dwars over zijn borst. Ofwel Saturnus Uranus en Neptunus. Zon-Mercurius-Venus-Aarde-Mars-Jupiter- Saturnus-Uranus-Neptunus ! Probeer dit nog eens te herhalen met je ogen dicht. Gelukt om de volgorde te onthouden?

Hoe werkt ons geheugen?

geheugenprincipes_2

We hebben drie soorten geheugen: Het zintuiglijke geheugen, het korte- en het lange termijn geheugen. De laatste twee zal ik wat toelichten omdat die van belang zijn om slimmer te werken en studeren. Het korte termijn geheugen heeft een beperkte capaciteit en werkt als een soort filter om ons te behoeden voor een ‘information overload’. Simpel gezegd heeft het een ‘capaciteit’ van zeven posities, plus of min twee. Probeer maar eens een getal te onthouden van meer dan zeven posities, zoals een internationaal telefoon nummer. Lastig? Met op het opknippen in stukken lukt het beter. Deze techniek heet ‘chunking’. Bijvoorbeeld +1-212-355-3000 (Waldorf Astoria Hotel New York). In plaats van 11 posities hoef je nu maar 4 posities te herinneren. Dit herinneren is eigenlijk mogelijk door eerst informatie van ons korte naar ons lange termijn geheugen te ‘verplaatsen’ en later weer op te halen. Dit lange termijn geheugen heeft een oneindige capaciteit. Informatie in dit lange termijn geheugen verankeren kan d.m.v. herhaling of door de informatie te verbinden met een emotie. Heftige emoties worden immers direct in het lange termijn geheugen opgenomen. Je kunt het herhalen ook juist combineren met een emotie. Bijvoorbeeld door gebruik te maken van geheugenprincipes zoals humor, seks en zintuiglijke ervaringen.

De Romeinse kamer

floorplanEen andere geheugentechniek is de Romeinse kamer. Dit is een zogenaamd kapstoksysteem. Je verbindt simpelweg dat wat wilt onthouden met een ‘kapstok’ die je al heel goed kent. Er zijn er meerdere maar deze is heel gemakkelijk direct toe te passen. Probeer het maar eens. Schrijf eens een boodschappenlijstje op van 10 artikelen. Je neemt vervolgens de plattegrond van je appartement of huis in gedachten (dat ken je immers heel goed) en plaatst op 10 vaste plekken je 10 boodschappen. Het pak melk zet je bijvoorbeeld buiten op de welkomsmat, de broccoli prik je aan de deurkruk, de watermeloen leg je op de trap, etc. Terwijl je dit doet maak je zoveel mogelijk gebruik van de geheugenprincipes. Je laat het pak melk opbollen omdat het zuur is, de broccoli is helemaal bruin uitgeslagen en stinkt, de watermeloen ziet eruit als een stel billen, etc. Hoe extremer je het voorstelt hoe makkelijker je het kan onthouden. Je draait het lijstje om en sluit je ogen. Kijk rond in je denkbeeldige kamer. De kans is groot dat je ze alle 10 hebt kunnen onthouden. Oefening baart kunst. Als je een lijstje in volgorde moet onthouden leg je alle boodschappen volgens een vaste ‘looproute’ op de vaste plekken in je huis of appartement. Zo combineer je twee geheugensystemen; de Romeinse kamer en het kettingsysteem (heel handig voor bijvoorbeeld stappenplannen/instructies).

De volgorde van de planeten heb je immers kunnen onthouden door alle stappen als een ketting aan elkaar te verbinden. Dan kan dus door een verhaal of een ‘looproute’ of een combinatie (plek van de wijzers van de klok en het verhaal). Ofwel verbeelding en associatie. De deelnemers aan het wereldkampioen geheugen  ‘lijmen’ plattegronden van hele dorpen aan elkaar door looproutes en verhalen te combineren. Zo kunnen ze heel erg veel onthouden. Helemaal krachtig wordt het als je beide technieken combineert met mindmappen. Een mindmap is een visueel schema met een onderwerp in het midden van waaruit ‘takken’ als een boom in de rondte uitwaaieren in verder detail. De hoofdzaken staan op de dikke takken dichtbij het centrum en bijzaken verder naar buiten op de dunnere takken. Zo kun je makkelijk informatie structureren. Als je een mindmap volgens de richtlijnen maakt (met kleuren, woorden, symbolen, relaties, iconen én de geheugenprincipes!) bouw je een soort ‘kaart’ die je later heel makkelijk ‘voor de geest kan halen’. Zo kun je bijvoorbeeld als takken van de mindmap de verschillende afdelingen van je supermarkt visualiseren en als bijzaken per hoofdtak/afdeling de boodschappen die je daar wilt halen. De volgorde van de takken volgt je gebruikelijke looproute. Ook ideaal als spiekbriefje (wat je in je zak kan laten), voor presentaties, vergaderagenda’s, instructie stappen, proces schema’s en nog veel meer.

Meer geheugentips op Lifehacking:

Wat denk je van deze post?
1Te gek0Leuk0Serieus?0Meh...0Stom

Over de auteur

10 Comments

  • Avatar
    Arjan
    Geplaatst 03/05/2013 12:38 pm 0Likes

    Geheugentechnieken zoals hier beschreven werken verbazingwekkend goed. Met behulp van de Romeinse kamer kun je bijvoorbeeld een presentatie geven zonder een spiekbriefje te gebruiken. De oude Romeinen wisten al dat je enorm veel indruk op je toehoorders kunt maken als je uit het hoofd je betoog kunt voeren.

    Toch heb ik ervaren dat het niet zo goed werkt als je grote hoeveelheden leerstof moet bestuderen. In dat geval werkt het het beste om studievragen van die stof te maken en jezelf geregeld te overhoren. Heel ouderwets, maar het geeft gewoon veel rendement.

    Zelf maak ik gebruik van studievragen om details goed te leren, en voor de grote lijnen gebruik ik soms mindmaps, maar vaker zg. ‘flow-based notes’ en diagrammen. Het nadeel van mindmaps vind ik dat je de info in een boomstructuur moet gieten en dat kan soms bijzonder lastig zijn.

    Een artikel over flow-based notes:
    http://www.scotthyoung.com/blog/2008/03/06/learn-more-study-less-flow-based-notetaking/

    • Avatar
      Jerre
      Geplaatst 05/05/2013 10:57 pm 0Likes

      Hoi Arjan, ik heb vandaag uitgebreid gesproken met Anne Jones.

      Zij is zesvoudig wereldkampioene snellezen en leert kinderen allerlei breintechnieken als mindmappen, snellezen, geheugentraining etc. Haar tip is om het juist bij het leren van hele boeken (in korte tijd) om mindmaps te gebruiken.

      Zij geeft ook aan dat vooraf vragen stellen (zij noemde de 5WplusH, zie dit artikel: https://lifehacking.nl/algemeen/kanbanflow-de-ontbrekende-schakel-in-slimmer-samen-doelen-behalen/) inderdaad heel verstandig én dat het makkelijk wordt om te leren door de hoofdtakken als hoofdstukken te zien en daar dan de details en voorbeelden aan te hangen als ‘sub-takken’.

      Het geheim zit het wat Anne betreft ook in het eerst scannen van heel boek zodat je de context al te pakken hebt. Daarna helpt de boomstructuur haar juist op hoofdzaken overzicht te houden en de details op de juiste plek in te vullen.

      Dit is wat zij doet bij de wereldkampioenschappen waar de deelnemers na het lezen een aantal random vragen moeten beantwoorden over het boek dat ze hebben (snel) gelezen.

      Ik merk zelf dat juist de combinatie mindmappen, kettingsysteem en geheugenprincipes heel krachtig is. Ik heb dat in een video verder toegelicht: http://www.youtube.com/watch?v=5cxbuXdWB7k

      Ik ben benieuwd wat je ervan vindt.

      VrGr. Jerre.

      • Avatar
        Arjan
        Geplaatst 08/05/2013 2:04 pm 0Likes

        Hoi Jerre,

        Allereerst, leuk Youtube kanaal hebben jullie, ik heb me er meteen op geabonneerd 🙂

        Je brengt interessante dingen naar voren in je antwoord (5WplusH, breintechnieken aan kinderen leren, de tip van Anne Jones).

        Ik realiseerde me nadat ik mijn reactie had gepost dat ik al eens eerder de boomstructuur-issue van de mindmap had aangekaart naar aanleiding van een artikel van jou hier op Lifehacking. Ik wil benadrukken dat ik die boomstructuur beslist niet als een gebrek zie, het is gewoon een eigenschap van mindmaps die zowel in je voordeel als in je nadeel kan werken.

        Het zou mooi zijn als alle studieboeken zodanig geschreven zijn dat je er bijna als vanzelf een mindmap van kan maken (in mijn ervaring is dat helaas vaak niet het geval). Helemaal ideaal zou zijn als de schrijvers zelf al kant en klare mindmaps in hun boeken presenteren.

        Wat ik me afvraag: werken breintechnieken voor iedereen? Zelf vind ik het heel boeiend en ik experimenteer er graag mee. Maar ik weet ook van mijzelf dat ik van nature vrij goed informatie kan opnemen en verwerken. Het zou mij niets verbazen als dat ook voor jou en alle anderen geldt die affiniteit hebben met dit soort dingen. Je doet nu eenmaal graag datgene waar je van nature goed in bent.

        Het zou interessant zijn om te na te gaan of de kinderen die in breintechnieken onderwezen werden geneigd zijn ze te blijven gebruiken en of dat ook in betere cijfers resulteert.

        Vriendelijke groet, Arjan

        • Avatar
          Jerre
          Geplaatst 21/05/2013 11:16 pm 0Likes

          Hoi Arjan,

          Leuk dat je je hebt geabonneerd! We zijn wat laat begonnen met dit AcademyOfMinds kanaal omdat we geen ‘teasers’ en ‘cliffhangers’ wilden plaatsen (om trainingen aan te prijzen) maar het een uitdaging vinden om de mensen ook echt wat (gratis) te leren via een filmpje. Geef ajb aan of dat een beetje gelukt is! We zijn er meer aan het maken dus ik hoop dat je abonnee blijft en we met je feedback betere filmpjes kunnen maken!

          Toepassingen
          Op dit (andere) kanaal: https://www.youtube.com/user/WorldofMindsNL?feature=watch staan ook wat toepassingen van mindmappen of beter gezegd ‘Whole Brain Thinking’ zoals kennis ‘managen’ en het ‘besturings dashboard’ wat we indertijd voor de premier hadden gemaakt op basis van o.a. mindmappen. Hier staat een artikel over het toepassen bij het oplossen van moorden: https://lifehacking.nl/algemeen/moorden-oplossen-met-mindmappen-en-lateraal-denken/

          Boomstructuur
          Het voordeel van die boomstructuur van mindmaps is voor veel mensen; het helpen te structureren, nieuwe associaties te zien en het overzicht tussen hoofd- en bijzaken wat je opbouwt en waar dit tot leidt (o.a. meer creativiteit, beter onthouden, rust en makkelijker problemen oplossen). Mindmappen is daarom niet alleen een schrijftechniek maar ook een denk- en geheugentechniek. Het NADEEL van deze boomstructuur is soms dat je geneigd bent alleen in die ‘zichtbare’ structuur te blijven denken omdat je misschien in een training hebt geleerd deze te ‘volgen’. Echter de boomstructuur maakt ook heel duidelijk waar je juist NIET aan denkt (of jouw groep/team) en dus waar nog nieuwe mogelijkheden liggen. Of zoals een van onze klanten (de WRR) het beschreef bij het toepassen in brainstorms en bij de opzet van projecten (verkenningen); “..we zien nu heel duidelijk de ‘witte plekken’ tussen onze ‘gedachtenstappen’.

          Je kunt meer ALS je denkt…
          Ik heb inmiddels geleerd dat we veel meer met ons brein kunnen dan we tot nu toe vaak ‘denken’ te kunnen. Zie ook eens dit filmpje: https://www.youtube.com/watch?v=dFs9WO2B8uI en dat we geloven dat dit ECHT nodig is vertellen we in ons ‘visie filmpje’: http://www.worldofminds.com/visie

          Voor iedereen?
          Nog even over je vraag ‘breintechnieken wel voor iedereen’?. Even tussen jou en mij (;-); veel mensen zeggen tegen me dat ze me zo goed georganiseerd vinden, dat ik duidelijk kan presenteren, dat ik zaken goed kan onthouden, kan structureren, een goede projectmanager ben en meer (ik zal hier niet te veel over uitwijden ;-). Echter, ze moesten eens weten… Van nature kan ik dat juist NIET! Ik heb het inmiddels geleerd en het zijn gewoonten geworden maar niet voordat ik me had voorgenomen het ook echt over langere tijd iedere dag te gaan doen/oefenen. Ik ben dus dat gaan doen/leren waar ik van nature niet goed in ben (en kan dat inmiddels iedereen aanraden. Het is ook heel leuk om anderen hiermee te kunnen helpen. Dat is wat ons motiveert!).

          De opbrengst!
          Ik merk dat je vaak eerst wat moet opbrengen voordat je de opbrengst krijgt en dus de moeite die het kost om te nieuwe gewoonten te leren veel mensen ervan weerhoudt om nieuwe zaken te leren die buiten hun ‘comfort zone’ of van nature meegekregen ‘talentgebieden’ liggen. Daarom proberen wij als trainers altijd een zodanig lesprogramma’s te ontwerpen dat je als deelnemer al snel resultaat ‘voelt’ en relatief weinig discipline nodig hebt om dit te blijven ‘voelen’. Wij geloven niet in (ik zal het je wel even) ‘uitleggen’ (als ‘alwetende’ docent) maar juist in het FACILITEREN van het ZELF ‘ont-dekken’! Een goede oefening daagt uit en helpt je daarna de discipline op te brengen het te blijven oefenen totdat het een gewoonte is geworden. Het begint echter met motivatie dus duidelijk maken wat het kan betekenen is vaak een eerste vereiste.

          Ik moest wel…
          Omdat ik in het begin van mijn loopbaan al vrij snel een omgeving terecht kwam waar heel veel druk was (het opzetten en later fuseren en leiden van grote organisaties) moest ik die ‘gestructureerde’ kant me OOK eigen gaan maken of EEN ANDERE BAAN zoeken (ik ben ‘ingestroomd’ in mijn loopbaan via de meer ‘creatieve kant’, niet de management kant). Ik ben daarom juist actief op zoek gegaan naar ‘lifehacks’ ofwel breintechnieken die me moesten gaan helpen om deze ‘onderontwikkelde’ kant flink te gaan verbeteren.

          Moet jij ook wel?
          Ik merk dat veel mensen dat niet doen en dat is niet alleen jammer maar helemaal niet nodig, er staan zoveel goed tips op deze site! Natuurlijk moet je je sterke punten ontwikkelen (Zie bijv. Ontdek je sterke punten van M. Buckingham: http://www.managementboek.nl/boek/9789027426154/ontdek-je-sterke-punten-marcus-buckingham ) maar bepaalde ‘breintechnieken’ kunnen zowel je sterkten als je zwakten helpen ontwikkelen en vooral elkaar weer versterken! Voor veel functies en ‘loopbaan groei’ is het immers niet voldoende alleen je talentgebieden te ontwikkelen. Sterker nog in het dagelijks leven zijn zaken als snel lezen, structureren, pririteiten stellen, overzicht houden, onthouden, plannen, etc. een soort ‘basis vaardigheid’ die je sowieso OOK moet ontwikkelen. Ik ben het dus niet helemaal eens met Buckingham hoewel ik zijn boek sterk kan aanraden.

          De toekomst (wat komt ons toe?)
          Over je opmerking over kinderen. Ik heb op verschillende middelbare scholen aangeboden (en ook hier en daar mee gestart) om (gratis) ‘leer te leren technieken’ de eerste maanden van het schooljaar aan een klas te leren om vervolgens hun resultaten met die van een ‘nulgroep’ te vergelijken aan het einde van het schooljaar. Helaas loopt dat vast op de docenten die ‘geen tijd’ (b)lijken te hebben zichzelf hierin te gaan verdiepen. Misschien is de tijd rijp om met wat Lifehacking auteurs dit toch weer eens te gaan proberen. Doe je mee? Ik heb vorige week nog een poging gedaan via 3FM (zie: http://radio.nl/777724/sonnentanz-beste-popplaat-tijdens-studeren en om zelf te oefenen http://www.worldofminds.com/rabradio).

          Creativiteit wint het (altijd?) van (goedkope) productiviteit!
          Ik denk dat we kinderen al jong moeten gaan ‘leren te leren’ dus lateraal denken, snellezen, mindmappen, geheugentechnieken, etc. Hier en daar gebeurd dat al (Google ook eens: ‘accelerated learning’) maar m.i. nog veel te weinig. Daniel Pink heeft hier een heel aardig boek over geschreven (A Whole New Mind) waarvan ik een mindmap uittreksel van aan het maken ben (zodra ik het af heb zet ik het klaar om te kunnen downloaden). Ik ben het met Pink eens dat creativiteit, maar daarnaast denk ik ook ‘netwerken’, het verschil gaan uitmaken. Zie bijvoorbeeld dit interessante filmpje: https://www.youtube.com/watch?v=nJmGrNdJ5Gw

          Dank je voor je uitgebreide reactie, ik ben benieuwd wat je van de mijne vindt 😉 !
          Jerre.

  • Avatar
    Laurens
    Geplaatst 03/05/2013 12:47 pm 0Likes

    Om 18:00 (Jupiter) ben je Mars kwijtgeraakt.

    • Avatar
      Frank Meeuwsen
      Geplaatst 03/05/2013 1:03 pm 0Likes

      Laurens, je hebt gelijk. Ik heb het artikel even aangepast!

  • Avatar
    Dumky de Wilde
    Geplaatst 03/05/2013 5:29 pm 0Likes

    Goed stuk! Inderdaad zijn geheugentechnieken erg handig om paraat te hebben. Ik denk dat het grootste struikelblok voor veel mensen is om even tijd te investeren in het onder de knie krijgen, ook al is een avondje hiermee experimenteren vaak al genoeg. Zonde dat dit bijvoorbeeld niet al op de basisschool aan bod komt.

    Wat betreft het onthouden van nummers is het gebruik van chunking en een geheugenpaleis in combinatie met het Major systeem misschien interessant om nog te noemen. Je gebruikt simpelweg medeklinkers (en klanken) voor de nummers van 0 tot 9 om levendige beelden te creëren. Zo is nummer 1 een T of een D (1 verticale streep), N een 2 (twee verticale strepen), de M een 3 (drie verticale strepen). Zo maak je van de eerste 4 cijfers van het genoemde telefoon nummer (+1 212) bijvoorbeeld een teen-teen en stel je je een gigantische teen voor met een kleinere teen. Dit systeem vind ik persoonlijk erg handig voor het onthouden van jaartallen bijvoorbeeld een geboortejaar en jaar van overlijden. Even Googlen op Major system geeft je meer info.

    • Avatar
      Jerre Lubberts
      Geplaatst 05/05/2013 5:16 pm 0Likes

      Dank je Dumky, goede tips. Zeker als je de tijd neemt om zo een nieuwe kapstok te leren. Voor nummers is dat het beste.
      Ik merk dat veel cursisten niet een nieuwe kapstol gaan leren daarom heb ik een video gemaakt (http://www.youtube.com/watch?v=5cxbuXdWB7k) van de combi geheugenprincipes, kettingsysteem en de Romeinse kamer. Ik hoop dat je er wat aan hebt. Laat je het nog even weten? Vrgr. Jerre.

  • Trackback: Werk en studeer slimmer met deze geheugentechni...
  • Avatar
    Jerre
    Geplaatst 21/05/2013 11:57 pm 0Likes

Geef een reactie